AB’DE AMBALAJLAR İÇİN YENİ DÖNEM: PPWR
7 Ağustos 2026Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği (PPWR), ambalajların tasarımından geri dönüştürülebilirliğine, yeniden kullanım hedeflerinden plastik kısıtlamalarına kadar kapsamlı değişiklikler getiriyor. Düzenleme; kâğıt ve karton ambalajlarda geri dönüştürülebilirlik, tasarım, kimyasal içerik ve ambalajın küçültülmesi bakımından önemli yükümlülükler getiriyor. Düzenlemenin hükümleri 12 Ağustos 2026’dan itibaren kademeli olarak uygulanacak.
Avrupa Birliği, ambalaj atıklarının azaltılması ve ambalaj sektöründe döngüsel ekonomiye geçişin hızlandırılması amacıyla hazırlanan Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği’ni yürürlüğe koydu. 11 Şubat 2025 tarihinde yürürlüğe giren PPWR’nin yükümlülükleri, farklı geçiş takvimlerine bağlı olarak 12 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanmaya başlayacak. Düzenleme AB’de üretilen veya üçüncü ülkelerden ithal edilen bütün ambalajları kapsıyor. Tüzük genel olarak 12 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanacak ancak geri dönüştürülebilirlik, yeniden kullanım ve bazı ambalaj yasakları ise 2030’da devreye girecek.
PPWR ile ambalaj atıklarının azaltılması, yeniden kullanım ve dolum sistemlerinin yaygınlaştırılması ve AB genelinde ortak kurallar oluşturulması hedefleniyor. Düzenleme; ambalaj tasarımından malzeme seçimine, lojistikten geri dönüşüm süreçlerine kadar tüm tedarik zincirini etkileyecek.
Tüm ambalajlar 2030’a kadar geri dönüştürülebilir olacak
PPWR kapsamında, 2030 yılına kadar AB pazarına sunulan bütün ambalajların ekonomik açıdan uygulanabilir şekilde geri dönüştürülebilir olması hedefleniyor. Ambalajların, ikincil mevzuatla belirlenecek “geri dönüşüm için tasarım” kriterlerini karşılaması gerekecek.
Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu kapsamında ödenecek ücretler de ambalajların geri dönüştürülebilirlik performansına göre belirlenecek. Böylece geri dönüşüme daha uygun ambalaj tasarımlarının ekonomik olarak teşvik edilmesi amaçlanıyor.
Bazı tek kullanımlık plastik ambalajlar yasaklanacak
PPWR kapsamında 1 Ocak 2030’dan itibaren belirli plastik ambalaj uygulamalarına kısıtlama getirilecek. Ürünleri gruplamak amacıyla kullanılan plastik film ve shrink ambalajlar, belirli istisnalar dışında 1,5 kilogramın altındaki taze meyve ve sebzelerin plastik ambalajları ile konaklama ve yeme-içme işletmelerinde yerinde tüketilen ürünlere yönelik bazı plastik ambalajlar yasak kapsamına girecek.
Bu uygulamalarla gereksiz tek kullanımlık plastik kullanımının azaltılması ve daha sürdürülebilir ambalaj alternatiflerine geçişin desteklenmesi hedefleniyor.
E-ticaret ambalajlarında boşluk oranı yüzde 50’yi aşamayacak
Ambalajların gereksiz hacim ve ağırlıktan arındırılması, PPWR’nin temel ilkeleri arasında yer alıyor. Buna göre 2030 yılına kadar gruplama, taşıma ve e-ticaret ambalajlarında boşluk oranı en fazla yüzde 50 olabilecek.
Ürünü olduğundan daha büyük göstermeye yönelik sahte taban, çift duvar ve benzeri ambalaj tasarımlarına da izin verilmeyecek.
Şirketlerin ambalaj portföylerini gözden geçirmesi gerekiyor
PPWR’nin direktif yerine yönetmelik olarak hazırlanması, kuralların AB üyesi ülkelerde daha uyumlu biçimde uygulanmasını sağlayacak. Önceki sistemde üye ülkelerin farklı uygulamalar geliştirebilmesi, faaliyetlerini birden fazla ülkede sürdüren şirketler için karmaşık bir mevzuat yapısı oluşturuyordu.
Yeni dönemde şirketlerin ambalaj tasarımlarını, kullandıkları malzemeleri, geri dönüştürülebilirlik performanslarını, lojistik süreçlerini ve mevzuata uyum stratejilerini yeniden değerlendirmeleri gerekecek. PPWR ile ambalaj atıklarının önlenmesi, geri dönüşüm performansının yükseltilmesi, gereksiz ambalajların azaltılması ve AB genelinde daha döngüsel bir ambalaj ekonomisinin oluşturulması amaçlanıyor.
PPWR’DE KAĞIT-KARTON AMBALAJIN KONUMU: AB DÜZENLEMESİ NE DİYOR?
Avrupa Birliği’nin yeni Ambalaj ve Ambalaj Atığı Tüzüğü’nün (PPWR) Mart 2026’da yayımlanan Sık Sorulan Sorular belgesi, kağıt ve kartonun düzenleme içindeki konumuna dair önemli ayrıntılar sunuyor. Sektörün en çok merak ettiği nokta, kartonun diğer malzemelere kıyasla nasıl farklı bir muameleye tabi tutulduğu.
2030’dan itibaren ambalajların “Geri Dönüşüm İçin Tasarım” kriterlerine uygun olması gerekecek. Ambalaja bütünleşik etiket, kapatma sistemi, kaplama ve benzeri bileşenler de geri dönüştürülebilirlik değerlendirmesine dâhil edilecek.
Geri dönüştürülemeyen bir bileşen, ambalajın geri dönüştürülebilirlik derecesini düşürebilecek veya ambalajın AB pazarına sunulmasını engelleyebilecek. Üreticilerin ambalaj tasarımlarını ve kullandıkları bariyer, kaplama, yapıştırıcı ve diğer bileşenleri bu doğrultuda gözden geçirmeleri gerekecek.
Ana malzeme dışındaki farklı malzemelerin toplam ağırlığı ambalajın yüzde 5’ini aşıyorsa ürün, kompozit ambalaj olarak kabul edilecek. Elle ayrılabilen farklı malzemeler ise bu hesaplamanın dışında tutulacak. Bu hüküm, özellikle içecek kartonları ve bariyer katmanlı kâğıt-karton ambalajlar açısından önem taşıyor.
Gıda ambalajlarında PFAS sınırları uygulanacak
Gıda ile temas eden ambalajlarda PFAS sınırları 12 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanacak. Sınırlar yalnızca ambalajın ana malzemesini değil; baskı mürekkeplerini, vernikleri, tutkalları, yapıştırıcıları ve kaplamaları da kapsayacak. Düzenleme, PFAS’ın ambalaja bilerek eklenip eklenmediğine bakılmaksızın ambalaj biriminin tamamına uygulanacak.
Bu nedenle özellikle yağ ve neme dayanıklı kâğıt-karton gıda ambalajlarında kullanılan kimyasalların ve bariyer kaplamaların belgelendirilmesi önem kazanacak.
Gereksiz karton kullanımına sınırlama
2030’dan itibaren ambalajın ağırlığı ve hacmi gerekli en düşük seviyeye indirilecek. Bir ürünü olduğundan büyük göstermek amacıyla kullanılan gereksiz karton kutular, çift duvarlar ve ilave katmanlar yasaklanabilecek. Bunların koruma veya taşıma gibi işlevsel nedenlerle kullanıldığının teknik belgelerle kanıtlanması gerekecek.
Gruplama, taşıma ve e-ticaret ambalajlarında boşluk oranı en fazla yüzde 50 olacak. Kâğıt kırpıntıları gibi dolgu malzemeleri de bu hesaplamada boş alan kabul edilecek.
“Kutular” Yeniden kullanım hedeflerinden muaf
Tüzüğün 29(4)(d) maddesi, taşıma ambalajlarına yönelik yeniden kullanım hedeflerinden karton kutuları tamamen muaf tutuyor. Komisyon’un açıklamasına göre bu muafiyet oluklu mukavva (corrugated cardboard) kutuları da kapsıyor. Ancak burada kritik bir ayrım var: istisna yalnızca “karton kutu” formuyla sınırlı. Paletler arasına konan ara katman kartonlar (interlayer) bu muafiyetin dışında bırakılıyor; zira madde metninde açıkça “kutu” ifadesi geçiyor ve istisnalar dar yorumlanıyor. Yine de interlayer’lar zaten 29(1) maddesinde sayılan hedef kapsamındaki formatlar arasında yer almadığından, pratikte onlar için de bir yükümlülük doğmuyor.
Geri dönüştürülebilirlik muafiyeti listesinde karton yok
Tüzük, mantar, hafif ahşap, tekstil, seramik, kauçuk, porselen ve balmumundan yapılan satış ambalajlarını 2030’daki zorunlu geri dönüştürülebilirlik değerlendirmesinden muaf tutuyor (Madde 6(11)). Kağıt-karton bu listede yer almıyor; bu da kağıt-karton ambalajların, tıpkı plastik ve metal gibi, 2030’a kadar tam geri dönüştürülebilirlik kriterlerini karşılaması gerektiği anlamına geliyor. Öte yandan “at-scale” geri dönüşüm hedefi genel olarak yüzde 55 (yalnızca ahşap ambalajlar için bu oran yüzde 30); kağıt-karton bu genel yüzde 55’lik AB çapındaki hedefin kapsamında değerlendiriliyor.
Ambalaj minimizasyonunda somut bir karton örneği
Belge, “algılanan hacmi artırma” yasağını açıklarken doğrudan kartonu örnek gösteriyor: 50 ml’lik bir krem kavanozunun etrafına, içeriği daha büyük gösterecek şekilde karton kutu geçirilmesi 2030’dan itibaren yasak. Ekonomik operatörün, çift cidar ya da sahte taban gibi çözümlerde olduğu gibi, kartonun işlevsel bir gerekçesi olduğunu teknik dosyada kanıtlaması gerekecek.
Boş alan hesabında dolgu kağıdı da sayılıyor
Madde 24 kapsamındaki boş alan (empty space) hesaplamasında, kağıt kırpıntıları (paper cuttings) da dahil olmak üzere dolgu malzemeleriyle doldurulan alan “boş alan” sayılıyor. Yani bir kutuyu korumak için içine konan kağıt dolgu, gruplama/taşıma/e-ticaret ambalajlarındaki yüzde 50’lik azami boş alan oranının hesabına dahil ediliyor.
Sonuç olarak PPWR, kartonu yeniden kullanım yükümlülüklerinden büyük ölçüde muaf tutarken, geri dönüştürülebilirlik ve minimizasyon başlıklarında diğer malzemelerle eşit şartlara tabi tutuyor — sektörün “kolaylık” beklentisinin sınırlı olduğunu gösteriyor.
