GÜS-EPR’nin Geleceği

26 Eylül 2025

AB Yeşil Mutabakatı ve küresel sürdürülebilirlik hedefleri, GÜS-EPR’nin daha da yaygınlaşmasını sağlayacak. Üreticilerin ve tüketicilerin uyumu arttıkça, sistem daha verimli çalışacak. Daha fazla ülke zorunlu hale getirdikçe, küresel bir standart oluşabilir. GÜS-EPR çevreye büyük katkı sağlıyor, ancak ekonomik ve bürokratik zorluklar devam ediyor. Genel olarak tüketiciler ve devletler memnun, ancak üreticiler için bazı mali ve operasyonel zorluklar mevcut. GÜS-EPR’nin başarısı, altyapının iyi planlanmasına, üreticilerin ve tüketicilerin desteğine bağlı. EXPRA Yönetim Kurulu Başkanı Claude Turping: “Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu uygulamalarına öncelik verilmeli” 19 AB üye devleti de dahil olmak üzere 30 ülkeden 38 ambalaj ve ambalaj atığı geri kazanım ve geri dönüşüm kuruluşunun katılımıyla oluşan EXPRA – Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu Birliği’nin Yönetim Kurulu Başkanı Claude Turping, “Plastik kullanımının gittikçe hassaslaşmakta olduğu günümüzde AB’de yayımlanan Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi’nin cezalandırıcı, yasaklayıcı, kirliliğin sorumluluk ve maliyetini üreticilere yükleyen hükümlerinin yerine otoritelerin denetim ve kontrollerini sıkılaştırması ve GÜS uygulamalarına öncelik verilmesi gerektiğini düşünüyoruz.” diyor. EXPRA – Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu Birliği Genel Müdürü Joachim Quoden, EXPRA’nın 2013 yılında kâr amacı gütmeyen geri kazanım örgütleri tarafından kurulduktan sonra bugün üye ve işbirliği yapan kuruluş sayısının 38’e ulaştığını söylüyor. Avrupa Birliği’nin Atık Çerçeve Direktifi ve Döngüsel Ekonomi Paketi çerçevesinde yayımlanan yeni Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü hakkında ayrıntılı bilgiler veren Quoden, akü ve piller, ömrünü tamamlamış araçlar, ambalaj, tek kullanımlık plastikler, elektrikli ve elektronik araçların atıklarıyla ilgili AB düzenlemelerinde GÜS’ün zorunlu olduğunu belirtiyor. CONAI – İtalya Ulusal Ambalaj Konsorsiyumu – Uluslararası İlişkiler Müdürü Amanda Fuso Nerini ise şunları söyledi: “Döngüsel ekonomide ambalajların eko-tasarımı önem kazandı. AB’de ortaya konulan Yeşil Mutabakat’ta ve yeniden düzenlenmekte olan AB yasal mevzuatında eko-tasarımla ilgili hükümler bulunmakta. Yeni yayımlanan AB Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Tüzüğü’nde önleme, azaltma ve geri dönüşüm üç ana hedef olarak yerini korudu. İtalya’da ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimi konusunda GÜS uygulanmakta ve bu konuda yetkili tek kuruluş bütün ambalaj malzemelerini konsorsiyum halinde bünyesinde birleştiren CONAI.” GÜS ile İlgili Türkiye’deki Mevcut Durum Türkiye’de GÜS, 2006 yılında Çevre Yasası’na dahil edilmiş ve Atık Yönetimi Yönetmeliği ile Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nde hükümler 2. sırada yer almıştır. Ancak 2020 yılından itibaren Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP) uygulamasıyla birlikte GÜS modeli terk edildi. GÜS kapsamında, elektrikli ve elektronik eşya, ambalaj, araç (otomotiv), pil ve akümülatör gibi ürün grupları yer alır. Bu ürün, tasarım aşamasından başlayarak tekrar kullanılabilirliği ve geri dönüştürülebilirliği sağlanabilir. Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, ambalaj atıklarının kaynağında ayrı ayrı sıkıştırılıp geri dönüştürülmesi için verimli sorumluluklar yükler.