AB PLASTİK GERİ DÖNÜŞÜM ORANLARINI ARTIRMAYA ÇALIŞIYOR

24 Şubat 2025

AB ülkeleri daha fazla plastik atığı geri dönüştürürken, aynı zamanda daha fazlasını da üretiyorlar. Yapılan tüm düzenlemeler, AB’nin 2030 hedeflerine ulaşmasını sağlayacak mı, bilinmiyor.

Avrupa Parlamentosu internet sitesinde plastik sorununu masaya yatırdı. Buna göre AB’de yaşayan her kişi 2021 yılında ortalama 36,1 kilo plastik ambalaj atığı üretti. Kişi başına üretilen plastik ambalaj atığı hacmi 2010-2021 yılları arasında yaklaşık %29 (+kişi başına 8,1 kilo) arttı. AB’de 2021 yılında üretilen toplam plastik atık miktarı 16,13 milyon tondu. Yaklaşık 6,56 milyon ton plastik atık geri dönüştürüldü.

Avrupa’da plastik atıkları bertaraf etmenin en çok kullanılan yolu, enerji geri kazanım olarak öne çıkıyor. Plastik atıkları yakma veya diğer işlemler yoluyla kullanılabilir ısıya, elektriğe veya yakıta dönüştürüyorlar. Geri dönüşüm, plastik atıkları işlemenin en çok kullanılan ikinci yoludur.

Geri dönüşüm için toplanan plastiğin yarısı, AB dışındaki ülkelere işlenmek üzere ihraç ediliyor. İhracat nedenleri arasında atıkları yerel olarak işlemek için kapasite, teknoloji veya finansal kaynakların eksikliği yer alıyor. AB’nin AB dışındaki ülkelere her türlü atık ihracatı 2021’de 33 milyon tona ulaştı. Atıkların çoğunluğu demirli ve demirsiz metal hurdalarının yanı sıra kağıt, plastik, tekstil ve cam atıklarından oluşuyor. Bu atıkların çoğu Türkiye, Hindistan ve Mısır’a gidiyor.

Daha önce ihraç edilen plastik atıkların önemli bir kısmı Çin’e gönderiliyordu. Ancak Çin’deki plastik atık ithalatına getirilen kısıtlamalar AB ihracatını azalttı. Bu, Avrupa’da plastik atıkların daha fazla yakılması ve depolanması riskini doğurmakta.

2019 yılında yaklaşık 22 milyon ton plastik toprağa, nehirlere ve okyanuslara karıştı ve plastik sızıntısının 2060 yılına kadar iki katına çıkması öngörülüyor. 2019’da plastikler 1,8 milyar ton sera gazı emisyonu üretti. Küresel emisyonların %3,4’ünü oluşturdu. Bu emisyonların %90’ı üretimlerinden ve fosil yakıtlardan dönüştürülmelerinden kaynaklanıyor. 2060 yılına kadar plastik yaşam döngüsünden kaynaklanan emisyonların iki katından fazla artarak 4,3 milyar ton sera gazı emisyonuna ulaşması bekleniyor.

Haziran 2019’da AB, plastik deniz çöpü sorununu ele almak için yeni kurallar kabul etti. 2025’e kadar plastik şişelerde geri dönüştürülmüş içerik için %25 ve 2030’a kadar %30 hedefi içeriyor.

Parlamento ve Konsey bir anlaşmaya vardı ve Avrupa Parlamentosu üyeleri bunu Nisan 2024’te onayladı. Kurallar, AB ülkelerinin kişi başına düşen toplam ambalaj atığını 2018’e kıyasla 2030 yılına kadar %5; 2035 yılına kadar %10 ve 2040 yılına kadar %15 oranında azaltmasını gerektiriyor.

Plastik ambalaj atıklarını azaltmak için de özel hükümler bulunmakta. Belirli tek kullanımlık plastik ambalaj türleri 1 Ocak 2030’dan itibaren yasaklanacak. 2029’a kadar tek kullanımlık plastik ve metal içecek kaplarının (üç litreye kadar) %90’ının ayrı olarak toplanması gerekecek. Yeşil Mutabakat’ın bir parçası olarak , 2030 yılına kadar plastik ambalaj atığının %55’inin geri dönüştürülmesi gerekiyor.